30 Mart 2008 Pazar

Büyük Kentler Üzerine


Büyük Kentler Üzerine

Küçük şehirlerin, büyük şehirlere kıyası nedir? Ya da özneyi nesnelerin arasında eriten şey? Yok olma fikri hatırlandığında, daha çok eğlenceye, oyuna bırakıyor kendini. Böylece para bütün hükümleri koyucu, yön belirleyici, yaşam tarzı olarak tek gaye oluyor.
Ada dergisi - İstanbul
24 Aralık 2005, Cumartesi
Kalıntısal bir yaşamın uzağında durmak... Kendini soyutlamak... İşte o an bir dervişin gölgesindeyiz. Katastroflardan soyutlanmış olarak. Kalabalık cadde ve sokakların, gece klüpleri ve eğlence merkezlerinin içi hınca hınç insan dolu.

Bu kalabalık yaşamların öznesi haline gelmiş amaç: para. Büyük şehirlerin kaosu. Terkedilmiş ve özlenmemiş hisseden insanın, bu duyguyu içine sokan şey! Küçük şehirlerin, büyük şehirlerle kıyası nedir?

Ya da özneyi, nesnelerin arasında eriten şey? Yok olma fikri hatırlandığında, daha çok eğlence, daha çok oyuna bırakıyor kendini. Böylece para bütün hükümleri koyucu, yön belirleyici, yaşam tarzı olarak tek gaye oluyor! Bir oya(n)lama mekanizmi...

Hırsızlar, bedavacılar, sosyete fahişeleri, entellektüel pezevenkler, yankesiciler, yosmalar, kiralık ya da zevk için adam öldüren katiller, tetikçiler, mafya eşrafı, çift taraflı çalışan ajanlar, bankacılar, tefeciler, medya patronları ve made-manleri; rüşvetçi makam sahipleri, vatan hainleri veya kısaca hepsini ifade eden amaçsız kalabalıklar... Onları büyük kentlerin her köşesinde birikirken, oynaşırken ya da yüksek-sesli şuh kahkahalar arasında, birbirlerine pseudo-repliklerini okurken görüyoruz.
Bütün bir mekânı kaplıyor cisimleri. Rutinin üzerine çıkmaya çalıştıkları halde, daha da artan bir hızla, rutinin altına doğru kaymaya devam ediyorlar.

İlerlemeyince özgür hissetmemek
İnsanı böyle maddeleştiren, kemik ve et parçası haline getiren şey nedir? Sanayileşme ile birlikte gelen daha çok kazanma hırsı mı? Gerçek şu ki bu dünyada statülerin eşitlendiği bir çağ olmayacaktır.

Bütün sistemlerin; komünizmin, liberalizmin, hümanizmin ya da üst-ilahi sistemlerin pratize edilmeye çalışılmasına rağmen; insan, priorik, primitif-insan haliyle yaşadıkça eşit bir statüden söz etmek bir ütopya, çetrefil bir problematik olarak kalacaktır sanki! Nietzsche'nin über insanı, ya da süpermeni bu bağlamda hiç bir zaman yeryüzüne gel(e)meyecektir.

Neden? Çünkü bu insan oluşu(mu)dur, insanın başlangıçtan beri var olan doğa(l) yapısıdır. İnsan genesisten beri, iki dağ genişliğinde altına da malik olsa, bir üçüncüsünü daha şehvetle istemiş, bir hüküm, boyunduruk altına girmek istememiş, fakat boynuna uzun bir ip geçirilmiş koyunlar gibi bu araziyi boş ve özgür sayarak, uzunca bir mühlet dilediğince yeşil otlarından, nimetlerinden yemiş, ama bir gün, ipin sona erdiği yerde, daha ileriye gidemediği yerde özgür olmadığının da farkına varmıştır. Geç gelen bir evrekadan sonra...

Tasarım yarar sağlıyorsa hakikattir
Kimi hayatlar vardır, gerçekten yaşanmıştır. Bu yaşanmış hayatlara özenen insanlar vardır, onları takip eden izleyiciler. İnsanın amacını kavrayamadığı yerde, amaçları olan insanları bir amaç olarak kavraması doğaldır.

Ve tabiatıyla doğru. Fakat amaçlar nehirlerin bir okyanusa akması gibi aynı okyanusta birleşmeyecektir. Amaç bir kavrayış oluşudur. Amerika'lı pragmatist, William James'in dediği gibi:" Bir tasarımın kendisine inanmak bize yarar sağladığı sürece hakikattir."

Ve şehirlerde mutluluk oyuncuları... Oyalananlar... Schopenhauer, "Aşkın Metafiziği" isimli çalışmasında: "Acı ve mutlulukların bir arada olmadığı bir dünyada, can sıkıntısından yaşanılamayacağını" savunur. Halbuki acı ve mutlulukların çerçevelediği bir aşk, veya saplantı halini alan, oksitleşen bir ihtiras, şehirlerdeki insanı "mutlak amaç" doğrultusundan soyutlayacak ve onu aşk-ihtiras kaosunun bitip, tükenmeyen oyalanma oyunu içine itecektir.

Fransis Bacon, "Of Death" adlı essayinde, "aşkın bilgeliği kör ettiğininden" bahseder. Bu kontekste, paraya, güç, madde ve saltanata duyulan saplantısal aşk, şehvet ve tutkunun, bu ritüelleşen tapınmanın, metalaşan ve makineleşen, mekanik, pragmatist ve pozitivist, robotik ve hızlı hayatlar yaşayan ultra-modern insanın, büyük gayesini unutturacak ve bazı filazofların savunduğu gibi doğuştan gelen bilgeliğini köreltecek, veya onu diğer canlılardan üstün kılan beşer, kul, vicdan sahibi ve eşrefi mahlukat olma vasfından ve ebedi saadet müjdesinden uzaklaştırarak, kendini les elus farzeden amaçsız ve unut(ul)muşların, gökyüzünü o küçük yuvarlaktan seyrettiği, karanlık ve dipsiz kuyunun içine iteleyecektir.

Ve caddeler, kaldırımlar, sokak araları, durmadan akan ayak sesleri, insan kahkahaları, bu trafik, topluluğun, sosyal kutuplaşmaların çokluğuyla gelen unutuşlarla, yok olmayı unutmak adına, var olmayı, tefekkürü unutmak adına, sırf hayatı geçiştirmek için, anı yaşamak için her gece yeniden dolacak ve hayat bu büyük kentlerde, bu kaosta sürüp gidecektir.

Hiç yorum yok:

Etiketler

300 (1) Allen Ginsberg (2) Amaççı Yanılım (1) Amiri Baraka (3) Ardengo Soffici (1) Aşk (1) Attila İlhan (1) Cahit Koytak (1) Cemal Süreya (2) CHP (1) Cody Walker (2) Çeviri Öykü (3) Çeviri Şiir (31) Daniel Defoe (1) David Lerner (1) Deneme (3) Diane Di Prima (1) Dictionary of Poets (3) Dimitris Dimosthenous Lentzis (1) Eleştiri (10) Ezra Pound (1) Faiz Ahmed Faiz (2) Footnote to Howl (1) Füruğ Ferruhzad (1) Gregory Corso (1) Henry Fielding (1) Hindistan (1) Hip Hop (1) Hüseyin Cöntürk (1) İngiliz Romantik Şiiri (1) intertextuality (1) İsmet Özel (1) J.A.Cuddon (1) James Merrill (1) Jean Fritz (1) Jeanne Murray Walker (1) Joseph Andrews (1) Julia Kristeva (1) Kamala Das (2) Karen Chase (1) Kay Ryan (1) Liang Xiaoming (1) Lisa Lewis (1) Louise Glück (1) Mahmut Derviş (1) Margaret Atwood (1) Maria Wong (1) Mehmet Akif Ersoy (1) Mehmet Aycı (1) Mein Kampf (1) Metinlerarasılık (1) Mikhail Bakhtin (1) Morning of Hayyam (1) Muhammed İkbal (3) Mustafa Burak Sezer (22) Müzik (1) Nazım Hikmet (1) Necip Fazıl Kısakürek (1) Niels Hav (1) Orhan Veli (1) Oscar Wilde (1) Ountlandish (1) Öykü (5) Parveen Shakir (1) Poetry (1) Poetry in Turkish Translation (20) Post-Modernizm (1) Postmodernist Sanat (1) Robinson Crusoe (1) Senaryo (1) Sezai Karakoç (1) Sinema (1) Söyleşi (2) Sözlük (5) Steve Scafidi (1) Sümeyye Çomaklı (1) Şairler Sözlüğü (3) Şiir (11) T. S. Eliot (1) The Handmaid's Tale (1) Trevanian (1) Turkish Poetry (11) Ünsal Ünlü (1) Valzhyna Mort (1) Vera Pavlova (1) W. K. Wimsatt (1) W.H. Auden (1) William Butler Yeats (1)